Gırtlak Nedir? - Gırtlağın Görevleri Nelerdir?

 Gırtlak Nedir? - Gırtlağın Görevleri Nelerdir?

  Okunma: 24635 - Yorum: 2
  1. #1
    Gırtlak Nedir?

    Gırtlağın Görevleri Nelerdir?


    Gırtlak (larinks veya larenks), boynun ön soluk borusunun üst kısmında yer alan bir solunum ve ses organı. Gırtlak boynun ön tarafında 3-6. boyun omurları hizasında yer alır. Basit bir kutu görünüşünde olan gırtlak; kıkırdak, zar ve bağlardan yapılmış önemli vazifeleri bulunan bir organdır. Solunum yolunun üst kısmını teşkil eder ve aynı zamanda ses organıdır. Bu sebeple gırtlağın yapısı solunum borusunun diğer kısımlarından daha farklı ve karışıktır.

    Gırtlağın üst deliği solunum yolunu daraltabilecek ve hatta icabında tamamıyla kapatabilecek bir mekanizmaya sahiptir. Bilhassa sesin meydana gelmesi ile ilgili olan bu mekanizma, icabında solunum yolunu kapatmak suretiyle yabancı maddelerin daha içerilere girmesine mani olur. Bu suretle organizma kendini ölüme bile götürebilecek olan bir hadiseden kurtulma imkânına sahip bulunmaktadır.

    Büluğ çağında erkek çocukların gırtlağı hızla büyümeye başlar. Bütün kıkırdaklarda ve her yönde cereyan eden bu büyüme sonucunda bir sene zarfında mizmar aralığının uzunluğu hemen hemen iki misline çıkar. Ses kıvrımlarının (ses tellerinin) uzaması neticesinde bu çağda erkek çocuklarının sesi değişir ve kalınlaşır. Kız çocuklarında gırtlağın büyümesi büluğ çağında da yavaştır. Bu yüzden gırtlak erkeklerde hem genişlik hem de uzunluk bakımından kadınlardan daha büyüktür. Gırtlağın çevresi erkeklerde ortalama 136, kadınlarda 112 milimetre kadardır. Cins ve yaş durumlarından başka, çeşitli şahıslarda da gırtlak büyüklük ve şeklinde çeşitli farklılıklar görülebilr. Bundan dolayı insanların sesleri de birbirinden çok farklıdır. 20 yaşından itibaren gırtlak kıkırdakları kemikleşmeye başlar ve elastiki kıkırdaktan yapılmış olan epiglot ve ses tellerinin bağlandığı çıkıntılar hariç diğer kıkırdakların büyük kısmı yaşlılarda kemikleşmiş olur.

    Gırtlağın Yapısı

    Gırtlağın iskeletini meydana getiren kıkırdaklar dokuz tanedir. Bunların üçü çift, üçü tektir. Tek olanlar tiroit kıkırdak (kalkansı kıkırdak), krikoit kıkırdak (yüzüksü kıkırdak) ve epiglotadem elması ismi verilir. Gırtlağın kasları da beş tanedir. Bunlardan dört tanesi çift, bir tanesi de tektir. Bunların kimisi ses tellerini uzatır, kimisi de kısaltır. Yine kasların bazıları mizmar aralığını daraltırken, bazıları da genişletir. Gırtlak kaslarının vazifelerinden ikincisi ise, yabancı cisim ve zararlı maddelerin alt solunum yollarına geçmesini önlemek için gırtlağı kapatmaktır. Bu kasları harekete geçiren uyarı, yabancı zararlı maddelerin gırtlak iç yüzeyine teması neticesinde meydana gelen reflekstir.

    Gırtlağın iç yüzü, bütün solunum yollarında olduğu gibi, çok katlı titrek tüylü epitel ile örtülmüştür. Yalnızca fazla mekanik tesirler altında kalan ses tellerinin üzeri boynuzsu (çok katlı yassı) epitel ile örtülmüştür. Gırtlak mukozasının altında her tarafta çeşitli salgı bezleri bulunur. Bunların vazifeleri gırtlak iç yüzünün daima nemli kalmasını sağlamaktır. Bu durum, burun boşluğunda olduğu gibi buradan geçen havanın temizlenmesi ve neminin arttırılmasında önemli rol oynar. Larinks aynası denilen bir alet ile gırtlağın üst ve orta bölümleri görülebilir. Gırtlağın sinirleri vagus sinirinin iki dalından gelir. Bunların dallarının kesilmesi veya kanser hücreleri tarafından buraların istila edilmesi neticesinde ses kısıklığı meydana gelir.

    Gırtlağın kendi özel isimleriyle anılan çeşitli hastalıkları vardır. Gırtlak difterisi, gırtlak veremi, larenjit (gırtlak iltihabı), gırtlak felci en önemlileridir.

    GIRTLAĞIN BÖLÜMLERİ

    Gırtlakta aşağıdaki bölümler ayırdedilir.
    GIRTLAĞIN BÖLÜMLERİ

    Gırtlak üst deliği
    Yutakta sınırı belirler; önde gırtlak kapağının serbest kenarından, yanlarda ibriksi kıkırdağı gırtlak kapağı kıkırdağına bağlayan kıvrımlardan (plika ariepiglotika), arkada ibriksi kıkırdakların tepesinden oluşur.

    Gırtlak boşluğunun üst bölümü

    Gırtlak dilinin üstünde yeralır; yanlarda karıncık şeritleriyle, önde de gırtlak kapağının gırtlak yüzüyle sınırlıdır.

    Orta bölüm (gırtlak dili)

    Ses telleri arasındaki bu bölge, işlevsel görevini kusursuz yerine getirir.

    Alt bölüm (gırtlak dili altı)

    Ses tellerinin altındaki bu bölge, soluk borusuna doğru farkedilmeden ilerler.

    Gırtlağın Görevleri

    SOLUNUM GÖREVİ
    Gırtlak dilinin genişletici kaslarının çalışmasına bağlıdır. Sinir lifleri, akciğer-mide siniri ve gırtlak alt siniri aracılığıyla ilerlerler. Başlangıçları, solunum sisteminin bütün özerk sinir sistemi komutasını elinde tutan akciğer-mide sinirlerinin (X. kafa sinirleri çifti) soğan ilikteki kalp-akciğer solunum çekirdeğidir. Diyaframın inmesiyle oluşan soluk alma ile gırtlak dilinin genişlemesi aynı anda olur. Bu solunum evresi sırasında yutma işlemi ketlenir.

    SES GÖREVİ
    Gırtlak dilinin daraltıcı kaslarının kasılmasına bağlıdır. Sinir lifleri gene akciğer-mide sinirinden ve gırtlak alt sinirinden gelir. Ama üst merkezleri beyin kabuğundadır.

    Ses görevi, ses tellerinin titreşmelerini sağlayan solunum havasıyla beslenir. İnsan sesinin kaynağı ses tellerinin bu titreşmeleridir. Soluk verme süresi düzenlidir ve tam solunum çevriminin 5/61 sim oluşturur. Ses tellerinin titreşme biçimi çetin tartışmalara konu olmuştur. Eir kurama göre, ses telleri tıpkı nefesli bir çalgının düdüğü gibi, hava etkisi altında titreşen bir organdır. Temel ses, tellerin az ya da çok aralı gerilmeleriyle oluşmaktadır.

    Bir başka kurama göreyse, hava akımı yalnızca bir ses dayanağı rolü oynar; ses telleri, merkezi sinir sistemi kaynaklı sinir-kas uyarılarının etkisiyle oluşan frekansla titreşirler. Gırtlağın bu 2 temel görevinin yanısıra, yutkunma sırasında kapanma görevi vardır. Bu görev, soluğun tutularak gırtlak dilinin kapanması, gırtlak kapağının inmesi ve dil kökünün koruyucu etkisiyle birlikte gırtlağın yukarı ve öne hareketiyle yerine getirilir.




  2. #2
    Miko kardeşim Tek sen Yoksun nabalım 5.sınıfsan git kendi seviyene göre bilgi bul halla halla yazar kardeşim güzel yazmışsın ama evet gerçekten brz byk olmus yazılar ama saol işime yaradı
  3. #3
    Teşekkür ederim bilgiler oldukça iyi